ΧΡΗΣΤΟΣ Γ. ΜΙΧΑΛΙΟΣ : ΤΑ ΠΑΡΑΔΟΞΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ

12/3/2014


Έχουν δώσει διάφορες ονομασίες, πολιτισμός της σχόλης, κράτος της γενικής ευημερίας κ.λ.π. Όλοι αυτοί οι μεγαλόσχημοι τίτλοι που χαρακτηρίζουν, όπως μας διαβεβαιώνουν οι αστοί θεωρητικοί, το σύγχρονο στάδιο εξέλιξης του κοινωνικού μας συστήματος, έχουν γίνει πια το αγαπημένο μοτίβο προπαγάνδας των μεγάλων βιομηχανικών κέντρων. Είχα πάει κάποτε με τη γυναίκα μου σ’ένα εμπορικό για να ψωνίσει ένα φόρεμα. Η ιδιοκτήτρια μας έδωσε ένα μοντέλο να το προβάρει. Όταν βρήκε από το παραβάν, η πωλήτρια χοροπηδούσε τριγύρω της σβέλτα ισιάζοντας τις πιέτες και ξεφώνιζε καμαρώνοντας “ Ω, αυτό είναι τέλειο, σας πάει περίφημα. Είναι πολύ μοντέρνο σε παριζιάνικο στυλ, φέτος θα φορεθεί πολύ”. Βέβαια βάλαμε και οι δυο τα γέλια μ’ αυτό το διαστημικού στυλ φόρεμα και όταν της ζήτησε η γυναίκα μου κάτι πιο απλό που να ταιριάζει με το σώμα της κι ας μην είναι μοντέρνο είπε “ Ξέρω όλα αυτά είναι αηδίες, μα ποιος ακούει τους καταστηματάρχες; Τις μόδες τις φτιάχνουν οι βιομηχανίες ρούχων και οι μεγάλοι μόδιστροι. Σύντομα θα περάσει αυτή η μόδα και θα μας φορτώσουν άλλη. Η μόδα κύριε εκφράζει τον καιρό της, τρελός καιρός, τρελή και η μόδα του”. Σε λίγο μπήκε μια κοπελίτσα είκοσι χρονών περίπου και η ιδιοκτήτρια μεταμορφώθηκε ξανά, “Έτοιμο το μάξι παλτό σας και το καπελάκι, πολύ σικ. Πραγματικό αριστούργημα”. Όταν βγήκε το κορίτσι από το παραβάν δεν έμοιαζε πια με την πρόσχαρη κοπελίτσα, μα περισσότερο με τον καρδινάλιο Ρισελιέ , μ ’αυτό το ασπροκόκκινο πράγμα με το κόκκινο σκουφάκι. Δεν κρατήθηκα και την ρώτησα- Συγνώμη σας αρέσει αυτό; _ Μάλιστα, είναι πολύ μοντέρνο. _Μα δεν σας πάει καθόλου, έχετε ακόμα καιρό για να γεράσετε._ Το ξέρω μα τι θέλετε να κάνω; Να νομίζουν όλοι πως δεν έχω λεφτά να ντυθώ; Αν ήμουν η Ωνάση θα φόραγα ότι ήθελα. Πήρε η κοπέλα το παλτό και έφυγε. Η παραφροσύνη της μόδας είναι ολοφάνερη. Στα καταστήματα πουλάνε στιλους με κάμερα, ξύστρες με αναπτήρα, κονσέρβες για γάτες, βαρύτιμες γούνες για χρονιάρικα μωρά και τόσα άλλα. Άθελα σου θυμάσαι τα λόγια του Μαρκ Τουαιν ότι, ο πολιτισμός είναι μια αδιάκοπη δημιουργία αναγκών που κανένας δεν τις χρειάζεται. Το παράδοξο είναι ότι όλα αυτά αγοράζονται, κι όχι επειδή οι άνθρωποι δεν ξέρουν τι να κάνουν τα λεφτά τους. Ο φίλος μου Π.Μ. δουλεύει σε διαφημιστικό γραφείο πολλά χρόνια. Όταν τον ρώτησα τι εξέλιξη έχει η διαφήμιση τα τελευταία χρόνια, μου είπε: “Μα ερώτηση είναι αυτή; Για ποια εξέλιξη ρωτάς; Εδώ πρόκειται για επανάσταση. Ας πάρουμε παράδειγμα το τελευταίο προϊόν που μας ηρθε για διαφήμιση, από γνωστή βιομηχανία ρούχων. Ξέρεις πόσες αμερικανικές και ευρωπαϊκές μάρκες κυκλοφορούν; Εγώ όμως πρέπει να πουλήσω μόνο το μοντέλο της βιομηχανίας που μας προτίμησε. Παλιότερα φωνάζαμε τον καλλιτέχνη και του λέγαμε, το βλέπεις αυτό; Στύψε το μυαλό σου και κάνε προτάσεις. Ε, εκείνος το δούλευε το μοντέλο αποδώ, το δούλευε αποκεί και περνούσε. Τώρα όμως πάνε αυτά. Τώρα δίπλα στον ζωγράφο βάζουμε και ψυχολόγο και κοινωνιολόγο και ειδικό της ψυχανάλυσης. Κι όλοι μαζί στύβουν τα μυαλά τους μέχρι να μας ξεφουρνίσουν την κατάλληλη ιδέα. Ίσως να μην κατάλαβες μα θα σου εξηγήσω. Ας πούμε καθόμαστε στον κινηματογράφο, σβήνουν τα φώτα και αρχίζει η διαφήμιση. Τέσσερα δευτερόλεπτα προβάλλεται αυτό το καταραμένο καλτσόν από μια ορισμένη όψη και η φωνή λέει το όνομα της φίρμας. Ύστερα δέκα δευτερόλεπτα πετάει στην οθόνη ένα μεγάλο επιβατικό αεροπλάνο. Προσγειώνεται αργά, και ξανά το καλτσόν στην πρώτη του πόζα. Αλλά αυτή τη φορά μόνο ένα δευτερόλεπτο. Ύστερα ποδοσφαιρικό ματς, η μπάλα στα δίχτυα και ξανά μόνο μισό δευτερόλεπτο το καλτσόν. Δέκα δευτερόλεπτα ράλι αυτοκινήτου – τέσσερα δευτερόλεπτα καλτσόν, δέκα δευτερόλεπτα πάγκος ανθοπωλείου – μισό δευτερόλεπτο καλτσόν. Πως σου φαίνεται; Η γυναίκα μασάει την τσίχλα της και σαν αποβλακωμένη κοιτάει την οθόνη. Ολόκληρη βρίσκεται πια κάτω από την εξουσία του στερεότυπου. Αύριο θα δει στον ουρανό αεροπλάνο ή στον δρόμο λουλούδια και αυτόματα το μυαλό της (κλικ), γυρίζει στο καλτσόν. Εξαρτημένο ανακλαστικό και την βασανίζει αυτό σαν πονόδοντος. Ώσπου κάποια στιγμή το αγοράζει και ο πόνος περνά. Μπορεί και να μην το χρειαζότανε ,αλλά το αγοράζει. Υπάρχουν φίλε μου ακόμα χιλιάδες άλλοι τρόποι να αναγκάσεις τον άλλο να αγοράσει”. Ο φίλος διαφημιστής και οι συνάδελφοι του σοφίζονται πολλά τέτοια κόλπα τακτικής και με τα ανακλαστικά που δημιουργούν, αναγκάζουν τον κόσμο να αγοράζει .Γι’ αυτούς που στέκονται ψηλότερα από τον φίλο διαφημιστή, η κατανάλωση δεν είναι μόνο τακτική αλλά και στρατηγική. Μια φορά ένα αθηναϊκό περιοδικό δημοσίευσε ένα (σαλόνι) δυο σελίδων πολύ εύγλωττο. Στη μια σελίδα παρουσίασε τα αγαθά της Ελληνικής οικογένειας: Ένα ιδιόκτητο σε στιλ έπαυλης σπίτι, πολυτελές αυτοκίνητο, τηλεόραση πλάσμα, πλυντήριο πιάτων και τόσα άλλα. Στην άλλη σελίδα έδειχνε τα αγαθά που είχε ξεχρεώσει η οικογένεια στους δοσατζήδες. Ένα ντουβάρι από το σπίτι, το μισό αυτοκίνητο, την πόρτα του μοντέρνου ψυγείου-γιατί το παλιό δεν είχε βρύση στο χερούλι να βγάζει κρύο νερό- το καπάκι του πλυντηρίου πιάτων και τα λοιπά. Ενώ ο ίδιος ο πάτερ φαμίλιας έστεφε ντυμένος με ένα μανίκι από το σακάκι, ένα παπούτσι και ένα μπατζάκι από το παντελόνι .Πρόκειται για υποδούλωση και μάλιστα όχι εθελοντική όπως θέλουν να μας την παρουσιάσουν, μα αναγκαστική. Το να μην έχεις την δυνατότητα να πάρεις ένα σπίτι απλό, λιτό και λειτουργικό σε αναγκάζει να καταφύγεις στο δάνειο για να πάρεις σπίτι με δόσεις. Η έλλειψη νοσοκομείων, σχολείων, παιδικών σταθμών, σε αναγκάζει να καταφύγεις στην κλινική ή να πας το παιδί σου στον ιδιωτικό παιδικό σταθμό. Όλα αυτά όμως φορτώνονται στον προϋπολογισμό του εργαζόμενου. Τα μονοπώλια δεν τσιγκουνεύονται σε δαπάνες για την παραγωγή και τη διαφήμιση νέων ειδών που υπόσχονται μεγάλα κέρδη σε ελάχιστο χρόνο. Απρόθυμα όμως δίνουν χρήματα για να εξαλείψουν τις παρενέργειες των νεωτερισμών τους στο άνθρωπο, μια και κάτι τέτοιο δεν υπόσχεται κέρδος. Πριν λίγα χρόνια έγινε στη Αθήνα μια διεθνής συγκέντρωση διαφημιστικών γραφείων. Ένας Αμερικανός μπισνεσμαν μιλώντας σ’ αυτό το συνέδριο είπε: “ Να πουλάτε με κέφι. Όσο πιο κεφάτος είναι ο αγοραστής, τόσο ευκολότερα ανοίγει το πουγκί του. Μη φοβάστε τα νησάκια των ζημιών μέσα στον ωκεανό του κέρδους. Οι μειώσεις στις τιμές δέκα ειδών κατά 50% μπορούν να δώσουν αύξηση της ζήτησης αυτών των ειδών κατά 30%. Η ρεκλάμα δεν φτάνει να δίνει πληροφορίες για το εμπόρευμα, δεν φτάνει να αναγκάζει τον κόσμο να αγοράζει εκείνα τα πράγματα που του χρειάζονται, μα πρέπει να τον αναγκάζει να αγοράζει εκείνα που θα του πουλήσομε. Η ρεκλάμα δεν δημιουργεί μόνο αντικείμενο για τον αγοραστή, μα και αγοραστή για το αντικείμενο”. Η διαφήμιση διαμορφώνει τον πελάτη έτσι που να θεωρεί σαν πρώτο στη σειρά απαραίτητο είδος όχι εκείνο που του χρειάζεται, αλλά εκείνο που συμφέρει τις βιομηχανίες να του πουλήσουν. Οι βιομηχανίες προσπαθούν να μεγαλώσουν τον βαθμό εκμετάλλευσης των εργαζομένων, πράγμα που έχει για συνέπεια να λιγοστεύει συνέχεια η αγοραστική δύναμη του κόσμου και γι’ αυτό δημιουργείται η απειλή να στενέψει η αγορά. Αυτός είναι και ο λόγος που εφαρμόζεται η μόνιμη επίδραση στον αγοραστή, ώστε να προσανατολιστεί στην απόκτηση ειδών που το πούλημα τους δίνει το μέγιστο κέρδος στις βιομηχανίες. Προβάλλεται λοιπόν το γιωταχι και όχι τα μέσα μαζικής συγκοινωνίας. Η παραπάνω τακτική δεν εξαντλείται μόνο στους αριθμούς των αυξανομένων κερδών, μα έχει και ιδεολογικό κέρδος. Η ιδεολογία της κατανάλωσης δημιουργεί συνθήκες στις όποιες ο εργαζόμενος διευκολύνεται να αποκτήσει αυτοκίνητο, παρά να δώσει στα παιδιά του μόρφωση ή να βρει τα χρήματα για τους γιατρούς όταν αρρωστήσει. Από την άλλη μεριά μια τέτοια πολιτική μεταφέρει το κέντρο βάρους των ανθρώπινων αξιών από την περιοχή της παραγωγής στη σφαίρα της κατανάλωσης, κι έτσι διαγράφει ένα από τα σπουδαιότερα κοινωνικά λειτουργήματα του ανθρώπου, το λειτούργημα της δημιουργίας. Η υλική κατανάλωση μαζί και η πνευματική, (εμπορικός κινηματογράφος, πορνογραφία, κόμικς κ.λ.π.), καλούνται να γεμίσουν τη ζωή του ανθρώπου και να τον αποτρέψουν όσο μπορούν, , από την ενεργό συμμετοχή στην κοινωνική και την πολιτική δραστηριότητα. Η ρεκλάμα του φουσκώνει το κεφάλι λέγοντας του τι πρέπει να αποκτήσει και πως θα το βρει. Πως και που θα διαθέσει τις ελεύθερες ώρες του, τι θα δει στον κινηματογράφο και τι θα διαβάσει, ώστε να γίνει (προσωπικότητα). Ταυτόχρονα επιδιώκεται ο σκοπός όχι μόνο να ασχοληθεί η προσοχή του κόσμου στην κατανάλωση, αλλά και να του δημιουργηθεί η εντύπωση πως έχει στη διάθεση του μια πλατιά επιλογή και συνεπώς έχει εκδημοκρατισμό της ίδιας της ζωης του. Οι φαρμακοβιομηχανίες για παράδειγμα, διοχετεύουν στο εμπόριο (νέα) φάρμακα σε πράσινα, κόκκινα και μπλε χρώματα, που στην πραγματικότητα είναι τα ίδια τα φάρμακα τους που κυκλοφορούσαν πριν σε κίτρινη συσκευασία. Αυτό δεν είναι επιλογή, μα αυταπάτη επιλογής. Έτσι όχι μόνο στο παραγωγικό του έργο, αλλά και στην περιοχή της κατανάλωσης ο άνθρωπος μετατρέπεται σε μια μικρή βίδα της τεραστίας βιομηχανίας. Κι εδώ δεν ζει πια τη ζωή του αλλά τον ζουν. Η κατανάλωση αποστερημένη το φυσικό της περιεχόμενο και διαθλασμένη στην τερατώδικη μορφή της κυριαρχίας της πάνω στον άνθρωπο, παραμορφώνει τερατοποιώντας την ίδια τη συνείδηση του ανθρώπου. Συντελεί να διαμορφωθεί ένα μοντέλο προσωπικότητας κλεισμένης στο καβούκι της, που ζει πνιγμένη στις μικρές ατομικές φροντίδες. Αρχίζει ο άνθρωπος να σκέφτεται μόνο το γιωταχι του ή το νέο του στερεοφωνικό και δεν του μένει χρόνος να ασχοληθεί με τα πραγματικά μεγάλα προβλήματα ή να σκεφτεί πόσοι άνθρωποι δεν έχουν να φάνε, πόσοι άνθρωποι σκοτώνονται στους πολέμους και γιατί. Όσο κυριεύεται ο άνθρωπος από το πάθος να αποκτήσει, τόσο πιο πολύ φοβάται να μην χάσει αυτά που έχει, κι αυτό είναι συνηθισμένο φαινόμενο. Οι πληρωμές των τόκων από τα ληγμένα γραμμάτια ή την απόσβεση στα δάνεια για την αγορά μοντέρνων επίπλων, απορροφά μεγάλο μέρος των αποδοχών των εργαζομένων. Μόλις όμως παρουσιαστεί διακοπή στα έσοδα εξ αιτίας ανεργίας ή ασθένειας, σταματά αμέσως και η εξόφληση των γραμματίων, κι έτσι το σπίτι και το αυτοκίνητο μπορούν να ξαναγυρίσουν εκεί απ’ όπου πάρθηκαν. Το δράμα βρίσκεται στο γεγονός ότι τόσοι νέοι άνθρωποι ζουν σε μόνιμη νευρική υπερένταση, με τον φόβο μην βρεθούν ανάμεσα σε αυτούς που δεν μπορούν να πληρώσουν τη δόση και δεν έχει κανένας την εγγύηση ότι δεν θα το πάθει. Η νευρική υπερένταση και ο φόβος καταπιέζουν την προσωπικότητα, οδηγούν στην αύξηση των ψυχικών νοσημάτων και των αυτοκτονιών. Η νεολαία πνίγεται στα στάσιμα νερά της μικροαστικής ευημερίας. Από δω και ξεκινά η εσωτερική σύγκρουση, που συχνά δεν την συνειδητοποιούν οι νέοι. Ξεσηκώνονται σε ταραχές, ψάχνουν για διέξοδο από το καταναλωτικό αδιέξοδο, προσχωρώντας στα διάφορα μοντέρνα ρεύματα της εποχής, πάνκ ,ίμο κ.λ.π. Η νεολαία εξεγείρεται κατά της πλήξης και της αδειανής καταναλωτικής ζωής, αν και δεν είναι ικανή να κατανοήσει από μόνη της τις πραγματικές αιτίες της δυσαρέσκειας της. Αλλά οι ακατανόητες, οι ασυνείδητες αιτίες, οδηγούν σε συνειδητές πράξεις, σε αναζητήσεις της αλήθειας εκεί που δεν υπάρχει. Το αποτέλεσμα των ανεπιτυχών αυτών αναζητήσεων, είναι η κατάληξη στο πνευματικό αδιέξοδο, στις αυτοκτονίες και στα ναρκωτικά.
 

ΧΡΗΣΤΟΣ Γ. ΜΙΧΑΛΙΟΣ 

women affairs site why men have affairs
women who cheat on husbands scottdangelo.com women who cheat on husbands
marriage affairs click wifes that cheat
reason why husband cheat faithwalker.org how many women cheat
rite aid coupon medication discount coupons coupon for prescription
lasix 40mg kalvikkalam.com kamagra pill